"Xose Conde  e  o Río Miño"

Xosé Conde. (Barbantes-Estación 1918/2010)

Barbantes_estación (Ourense).  (D.N.F.)

 

Biografía de Xosé Conde Fdez.

Xosé Conde e o Río Miño.

Escolma de poesías do Río Miño

Resumen feito por  Secundino Lorenzo

   Saír á  río Miño                             Salir al  río Miño 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xosé Conde e o río Miño

Descubrín a Xose Conde Fernández da man de dous grandes poetas actuais Victor Campio Pereira e Edelmiro Vázquez Naval,  eles fixeron a escolma que aparece no libro de poesías de Xosé Conde "Ausencias, soños e rebeldías", publicado por Arte de Trobar no ano 2012.

Aquí naceu Xosé Conde. En Barbantes-Estación (Ourense), na Barca,  ó pe do río Miño, daquelas un río ceibe...(Descoñezo o autor da fotografía).

No limiar que escribe Víctor Campio e nas primeiras achegas biográficas queda claro que Xosé Conde Fernández naceu en 1918 na Barca, Concello de Cenlle en Ourense. Hoxe en día chámase Barbantes-Estación. Naquel lugar había unha barca destinada a cruzar o río Miño, con pasaxeiros, animais e todo tipo de mercadorías.

A barca de Barbantes. Neste caso chegando a parte de Feá. Enfrente, na outra beira,  Barbantes-Estación.

Resulta lóxico pensar que o río e a barca estén presentes de moitas formas na obra poética de Xosé Conde,  xa que forma parte das súas vivencias,  da súa xuventude, e das súas lembranzas...

Ó río Miño, que o tuvo diante da casa durante dazaoito anos,  dedicoulle moitas poesías, algunhas están neste traballo, e a Barca moitas outras, de feito os seus dibuxos e pinturas aparecen firmados co pseudónimo de Barqueiro.

A firma é Barqueiro. O pintor Xosé Conde.

Xosé Conde marchou con dazaoito anos a Arxentina. Regresou os derradeiros anos da súa vida, e viviu en Ourense e finalmente morreu en Porriño no ano 2010.

No que sigue porei algunhas das súas vivencias e o que era para el o río Miño, a nivel poético, o río da súa vida; as miñas afirmacións son consecuencia lóxica das súas poesías:

O río Miño é o seu amigo e así o declara na poesía que leva ese nome:

 

..."Ben o sei. Fuches o espello

onde de rapaz me vía,

onde a luz deixaba o día

presa dun ceo vermello

con broches de pratería".

 

..."Sempre en ti me miraba

dábaslle luz ós meus ollos.

Se o meu corazón sangraba

esgarrado por abrollos,

no teu refrexo o curaba"...

 

A barca cando se inauguraba, era festa...

 

Nótase que Xosé Conde  sinte o río e o valor que ten en cada lugar, para min o repaso que fai do río dende a Serra de Meira ata o Tegra é marabilloso:

 

Río Miño en Fonte Miña. Fot. Secundino L.

 

..."Vai polas carballeiras arumado de tomiño

buscando paxaros para facer trilos e

                                            /aturuxos"...

 

 

..."O Miño bota no Ribeiro un sono largacío

                                               /de mozo tolo

Os seus bicos teñen recendor a viño tinto.

As estrelas solagan na súa negrume

para alumar campás afundidas

e hai muiñeiras de avelaiñas nos relanzos"...

 

 

..."Dende Tui a Guarda o Miño vai suspeito

Chegoulle ó corazón a mensaxe agridoce

                                                      / do mar

e recúa cos axóuseres  das marés

para gardar a canción lírica da paisaxe"...

 

Río Miño preto da desembocadura.(D.N.F.)

 

 

O río Miño por veces é moito máis que un río:

 

..."Borracho de amores ledos

aturuxa ó pé dos bidus,

e as ondas bailan muiñeiras

nos relanzos cos negrillos"...

 

..."Regalos leva pró mar

ouro do sol montesío,

xebras de prata das breixas

raiolas de lúa e trilos"...

 

 

O poema "Río Miño" e para mín o resumen mellor feito, en poesía, do que lle pasou a este gran río nos derradeiros anos; efectivamente onte, o río Miño,  era un río ceibe...e hoxe é un río prisioneiro; Xosé Conde fai un bordado maxistral nestas dúas ideas na poesía "Río Miño":

 

Inconfundible Barbantes. O fondo desembocaba o río Barbantiño, onte ceibe hoxe unha pochanca nese lugar. (D.A.F.)

..."Onte, ceibe,

hoxe, prisioneiro"...

 

..."En tempos de denantes

fuches merlo segrel,

poeta lírico"...

 

..."Dende Fonmiñá ó Tegra

botaban por ti flores os eidos.

Bolboretas con bicos de amenceres

aprendían muiñeiras

nas túas olas"...

 

..."Onde onte galopaba

con alas cristalinas

con  voces outas,

hoxe está a apodrecer en lamazais"...

 

Hoxe son augas encoradas

en moitos lamazais... (Foto Secundino L.)

 

Para min Xosé Conde Fdez. está a resultar un poeta galego  exquisito, un poeta que descoñecía totalmente.

Teño que engadir que a partires de agora e cando falemos que poetas que cantan o río Miño xunto a Celso Emilio Ferreiro, Manuel María, Xosé Otero e Víctor Campio  habera que engadir un nome o de Xosé Conde.

 

Volver

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Escolma de poesías sobre o

Río Miño

As poesías que siguen están copiadas do libro de Xosé Conde:  "Ausencias, soños e rebeldías". Poesía en Galego (1952-1990).

Unha escolma da poesía de Xosé Conde feita por  Víctor Campio Pereira e Edelmiro Vázquez Naval. Editorial "Arte de Trobar". 2012.

Eu vín o río Miño.

O Miño.

Meu amigo.

Río Miño.

Volver.

 

 

 

 

 

 

 

RÍO MIÑO

Río Miño en Barbantes_estación antes de facer o encoro de Castrelo de Miño. (D.N.F.)

Onte ceibe, decía Xosé Conde...

--0--

 

Onte, ceibe,

hoxe, prisioneiro.

 

Enmudeceu o teu cantar de paxaro.

Río Miño en pochancas,

escravo es dos ratos

que amoedan os teus pulos.

 

En tempos de denantes

fuches merlo segrel,

poeta lírico.

 

Dende Fonmiñá ó Tegra

botaban por ti flores os eidos.

Bolboretas con bicos de amenceres

aprendían muiñeiras

nas túas olas.

 

Río Miño de onte,

mozo a aturuxar nos cómaros,

onde as anduriñas se detñan

para ensaiar o  seu ballet

de lume e fonte.

 

Dá mágoa ver o río escravo

no seu  leito noxento de piratas.

 

Onde onte galopaba

con alas cristalinas

con  voces outas,

hoxe está a apodrecer en lamazais.

 

                              

 

 

Hoxe co encoro de Castrelo, Río Miño en pochancas...

Hoxe prisioneiro...

Hoxe está a apodrecer en lamazais. Fot. Secundino L.

Volver.

 

 

 

 

 

 

 

 

--------o--------

 

"Eu vin o río Miño"

 

O río Miño na Fonte Miña.

Fot. Secundino Lorenzo

 

 

Eu vin o Río Miño

neno na Fonte Miña:

canción e avelaiña

 

 

Eu vin o río Miño

na súa mocedade,

en Lugo, na cidade.

 

Eu vin o Río Miño

botarse namorado

no Sil apaixonado.

 

Eu vin o río Miño

rolar na soidade

do mar, feito saudade.

 

 

Río Miño rolando na soidade do mar...

Fot. Secundino Lorenzo

Volver.

 

---o----

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

"MEU   AMIGO"

O río Miño na Barca, onde naceu

e viviu Xosé Conde. (D.N.F.)

 

 

Río Miño, río Miño

auga queixosa e calada,

voz de corvo e paxariño.

Ai, que na noite calada

din  que choras paseniño!

 

Din que nas ribeiras deixas

pérolas nos seos das flores,

e a quen as colle de amores

enchen o peito, e as queixas

da alma foxen coas dores.

 

Ben o sei. Fuches o espello

onde de rapaz me vía,

onde a luz deixaba o día

presa dun ceo vermello

con broches de pratería.

 

Sempre en ti me miraba

dábaslle luz ós meus ollos.

Se o meu corazón sangraba

esgarrado por abrollos,

no teu refrexo o curaba.

 

Pro agora moi lonxe vivo

e unha punzada na alma

de lume roxo recibo.

 

Mollado en sangue che digo

que lonxe de ti, sen calma,

vou morrendo, meu amigo.

 

 

O Miño hoxe en Barbantes_Estación. Fotografía Secundino Lorenzo.

 

Volver.

---o----

 

 

 

 

 

 

 

 

O MIÑO

A serra de Meira, onde nace o río Miño

Fotografía Secundino L.

I

A serra de Meira dálle azos

para escorregar co vento nos penedíos

e facer breixas de lóstrgos

nas quenlles de monte irto.

Co fuso do sol novo fía estrigas de neve

e as filandras das árbores

tremen coa seiva nidia das folerpas

                                      /esfiañadas.

Sente a lingua do lobo que lle arrepía p

                                       /lombo

e a do año que lle fai cóxegas na barriga.

 

Polos prados de Lugo anda o río Miño

cortando néveda e flores.

Troulea nas abedoiras

e alporiza a mañá albinitente

con campaíñas e castañolas.

A chouchíos esperta ás toxeiras

                               /en chamaradas.

 

Vai polas carballeiras arumado de tomiño

buscando paxaros para facer trilos e

                                 /aturuxos.

 

Os cómaros florescentes lucilan

por onde irrompe bulicioso de rotas,

ledizoso de fontes

Cunha aperta de paxaros e flores dille

                                  /adeus ó Sil

para ir peleriño do mundo.

 

II

O Miño bota no Ribeiro un sono larcío

                                     /de mozo tolo.

Os seus bicos teñen recendor a viño tinto.

As estrelas solagan na súa negrume

para alumar campás afundidas

e hai muiñeiras de avelaíñas nos relanzos.

 

Os pinos baixan os atallos das lombas

para debuxar rodas no corpo lampexante

                                         /do río

e as cepas collidas do brazo

póñenlle grilandas de acios louros.

 

El sorrí manseliño con ollos de náparo

tumbado na grama de comareiros.

 

III

Dende Tui á Guarda o Miño vai suspeito.

Chegoulle ó corazón a mensaxe agredoce

                                            /do mar

e recúa cos axóuxeres de marés

para gardar a canción lírica da paisaxe.

 

Gurgulan pitorreises aforcados nos argazos

e afía machados de coios

para loitar coas espadas aceiradas das ondas,

pero cae de súpeto nos vágados dos

                                      /sorbedoiros

cos segredos da terra.

 

Ve no Aloia e no Tegra dous menhires

que o ofrecen en sacrificio a unha

                              /existencia aforismada.

 

Na auga estantía aboian pentagramas

de espuma do mar Atlante

coas cantigas do Miño.

 

Aquí xa ve os menhires... Foto Secundino L.

 

Volver.

---o----

 

 

     salir.jpg (922 bytes)   Volver a   río Miño  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xosé Conde un gran poeta.

Dibuxo de  Xosé Conde

Do"Repertorio bibliográfico de poetas galegos no exilio"

CONDE FERNÁNDEZ, Xosé


(Barbantes, Ourense, 1918 - Porriño, Pontevedra, 1990) Poeta exiliado na Arxentina. Alí estivo dende 1936 ata 1980 facendo, neste período, fugaces viaxes a España. En Bos Aires tomou contacto coa cultura arxentina asistindo polas noites de oínte ás clases de literatura na Facultade de Filosofía e Letras. Durante o día traballaba de enfermeiro no Hospital Español ata a súa xubilación. Os temas da súa obra poética céntranse no exilio e na saudade da emigración. Foi nomeado membro da "Sociedad Argentina de Escritores". Rexeitou tamén cargos de responsabilidade da Intendencia de Bos Aires. Co gallo das súas múltiples viaxes a España os poetas porteños agasallárono cun medallón de ouro cunha inscrición alusiva á importancia da súa poesía. Viviu o seus derradeiros anos na cidade de Ourense.
Obra no exilio: En Galego: "Nouturnio de soedades" (1952), "Muiñada noitébrega" (1955), "Terra aluciada" (1959), "Os meus cantiles" (1981) Obra inédita en galego: "Os penedos xunguidos", "Abóndanme os paxaros" Obra publicada en castelán: "Penas son cantares" (1951), "Canto y grito" (1956), "Desde el tiempo" (1966), "Otoño en soliloquio" (1972), "España en lonjas" (1975) Obra inédita en castelán: (consta dun corpus poético de 862 poemas en tódalas modalidades métricas) Refª.Bibliográficas: PEREIRA GONZÁLEZ, Víctor Campio (1999:51-53) Refª.Fotográficas: Galicia, XXXIII:1245, (30/03/1955), 3.


Biografía Biografía
405

Profesións: Poeta Profesións no exilio Poeta / Enfermeiro
Países: Arxentina

--o--

 

 

A poesía "Río Miño" está recollida do libro "Ausencias, soños e rebeldías", poesía en galego (1952-1990). Tamén as outras poesías que aparecen neste resumen.

Este libro publicado por Arte de Trobar no ano 2012,  é unha escolma da poesía de Xosé Conde elaborada por  Víctor Campio Pereira Edelmiro Vázquez Naval.

 

Xosé Conde Fernández.

Barbantes. Ourense (1918).

O Porriño, Pontevedra (1990).

Xosé Conde Fdez.  cofundou con Eliseo Alonso  e Teodoro Campos a revista  "Mundo Gallego", en Arxentina.

Colaborou  en xornais e revistas  da colectividade galega de Arxentina e na prensa de Galicia,  especialmente en "La Región"  e en "La hoja de lúnes" de Ourense, medios onde mantivo  seccións fixas. Alén do seu labor literario , cultivou tamén a pintura e o dibuxo, asinando como Barqueiro.

Esta pintura, que figura na portada do libro, está firmada por Barqueiro.
 

 

Volver

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Victor Campio Pereira.

 

 

Volver.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Edelmiro Vázquez Naval.

 

 

Volver.