Sobre O Pelouro, decir, que é o nome dun colexio que
hai en Caldelas de Tui e que foi fundado por Juan Llauder e
Teresa Ubeira no ano 1973. Un centro pioneiro na integración
de nenos con problemas psicóticos e emocionais e que está
considerado como un dos mellores colexios de España.
O Pelouro en cinco frases.
O nome é "Centro Neuropsicopedagogico O Pelouro". É un
centro de educación especial C.E.E.
Pois ben, o Pelouro ou canto rolado ten moito que
ver coa filosofía que impera e respira este gran colexio. O pelouro vaise
formando toda a vida, vaise pulindo pouco a pouco, sempre que o deixen
rodar. E todos están xuntos, os pequenos, os grandes, os distintos e os
iguais...
Neste colexio hai nenos con autismo, síndrome de Asperger
o Down, pero tamén superdotados ou os considerados "normais". É un colexio
onde se vive a diversidade. Un colexio onde non existe o fracaso e está en
todo momento a carón dos nenos seguindo e guiando o seu proceso de aprendixase. Como a natureza
dos ríos fai cós pelouros.
Por outro lado na súa pedagoxía utilízase moitísmo o río
Miño, repito que está en Caldelas de Tui...Por esta
razón poño esta referencia como unha ficha do noso Pai Miño.
Utilizan como corpus de coñecemento o xenerado por un proceso
investigación-acción. Vese no video cuatro como utilizan por exemplo a
lamprea dende tódolos puntos de vista, o como nas saídas ao campo ou as
ribeiras do río Miño utilizan este proceso de investigación-acción
coas plantas que aparecen no camiño ou no leito do río...
Ver este link onde se ve que existe outra forma de ensinar...Tamén
moi interesante
este outro. onde o autor expón en frases en que consiste esta
enseñanza e demostra que outra educación é posible. Eu tamén
vería este
artigo do Faro de Vigo onde se fala, nunha entrevista, dos
métodos utilizados en "O Pelouro".
En internet hai moita información
sobre "O Pelouro", gústame moito tamén está información,
moi esquemática, pulsar no seguinte dibuxo:
Hai moitas cousas neste colexio
que me gustan e sorprenden xa que sei que se levan a cabo, por eso
sei tamén que me quedo corto neste pequeno texto resumen, quizais a
frase que máis me corprendeu sexa a dos paxariños:
..."Ni
pronósticos ni diagnósticos en O Peluro estamos atentos a los
picotazos en el cristal. Se trata de estar atentos a como el
pajarito pica en el cristal para abrirle la ventana y que vuele,
antes que lo rompa"...
Poño cinco videos que axudan
moito a entender ó que representa este colexio:
Video 1 : O Pelouro en Caldelas de Tui. 3:48 minutos.
Creando O
Pelouro...
Video 2: O Pelouro.
14 minutos.
O proxecto
educativo.
Video 3: O Pelouro contesta preguntas.46:29
Moitas
precisións dos métodos de O Pelouro.
Video 4: O Pelouro. Canal plus. 50
minutos.
"Todos iguales,
todos diferentes". Exemplos de actuación.
Video 5: O Pelouro.
24:41
minutos.
Entrevista a un
alumno de secundaria.
Para rematar o
apartado dos videos interesa tamén visitar estos videos de O
Pelouro que están na plataforma Vimeo, unha plataforma de videos
extraordinaria. Ver este
link.
Saludar a súa directora e cofundadora Teresa Ubeira
a
quen tuven a sorte de coñecer e saludar recentemente. Descubrín algo que
descoñecía e no que penso profundizar, como maestro e profesor que fun
durante a miña vida. Algo
ó que hai que quitarse o sombreiro, un proxecto que me
sorprende gratamente e que vexo que é posible e necesario,
imprescindible diría eu (fun profesor durante 38 anos e sempre
me gustou e tratei de mellorar nos meus coñecementos e sobre
todo na pedagoxía da materia) ...como se dice vulgarmente.
¡Enhoraboa!
¡Gracias por levar a cabo estas utopias ata o final!.
Á espera do que queira
publicar Teresa Ubeira neste apartado, poño
unha
entrevista realizada pola Revista Fusión de marzo
de 2007 e que me parece moi interesante.
O texto está sacado de internet na súa
totalidade e copiado directamente. Hoxe O Pelouro ampliou
moitísimo a súa actuación, pero a entrevista xa reflectía ou
deixaba entrever o gran éxito que ten hoxe, en xullo de
2022. Este é o
link de onde copie o texto.
Pelouro:
Experiencia vital
Foto Pelouro
Niños despiertos, activos y vivos son los que se
mueven alegremente en la escuela O Pelouro
(Pontevedra). En plena naturaleza, rodeados de
más de 2.400 m2.
de terreno, conviven niños con síndrome de Down,
superdotados, autistas, psicopáticos y "normales".
Se trata de una escuela inteligente donde
aprende sólo el niño diverso. O Pelouro nació
para integrar y lleva treinta años demostrando
que esto es posible. Aquí el movimiento es
continuo y las relaciones diversas. No hay aulas
ni pupitres sino que toda la Escuela es un
espacio abierto donde los alumnos se mueven
libremente en base a las actividades. Aquí cada
niño elige por sí mismo qué quiere hacer. Las
posibilidades son infinitas. Estuvimos
conversando con Teresa Ubeira -cofundadora de O
Pelouro junto con Juan Rodríguez de Llauder-, y
actual coordinadora del centro.
-¿Cómo nació este proyecto?
-Yo procedía de la educación especial y Juan era
psiquiatra infantil. Soy hija de un maestro del
33 que luchó por la libre enseñanza siguiendo
los pasos de Giner de los Ríos. Mi padre me dejó
marcada a fuego la necesidad de trabajar con el
ser vivo niño y no con el niño objeto. Nosotros
fuimos los primeros en España en crear un
contexto interactivo de escuela de aprendizaje
ideológico donde lo más importante fuese el
niño. O Pelouro es un centro de
investigación-acción donde hay todo tipo de
niños. Aquí estudiaron mis hijas, que luego
hicieron varias carreras y hoy forman parte del
equipo de profesores. Nuestros proyectos de
desarrollo individual fueron tan fuertes, con
unos resultados tan positivos que sirvieron de
guía a muchas experiencias que se pusieron en
marcha sobre todo en Italia. En la actualidad
tenemos algo más de cien alumnos. No queremos
ser un centro masivo ya que trabajamos con
grupos muy pequeños.
-¿Qué valores defendéis?
-Integración, diversidad, la diferencia dentro
de la igualdad de oportunidades. Defendemos lo
individual, interracial, intersectorial, todo lo
que signifique la posibilidad de diversidad
positiva. Trabajamos en grupo.
-¿En qué se diferencia la enseñanza en O Pelouro
del sistema tradicional?
-Estamos en un medio rural, dentro de un
contexto diverso. Aquí el niño tiene un
excedente de estímulos y oportunidades. Tiene
arte, teatro, relación con animales -sin ser una
granja escuela-, puede hacer rutas biológicas
por el entorno, tienen un estanque hecho por
ellos mismos, piscina, huerta, polideportivo,
ateneo. La diferencia es que las aulas no son
pupitres, son cartografías modulares,
estructuras conexionadas entre sí donde hay
talleres de matemáticas, lengua, teatro,
biología, humanística. Muchos espacios donde
todo niño en grupo, en interacción decide lo que
quiere hacer. Aquí pueden obtener hasta el
graduado escolar, luego pueden hacer bachiller,
carrera. Cuando luego han ido a la Universidad
han demostrado un nivel de capacidad muy alto.
En cambio los niños con discapacidad
intelectual, no salen del aula, somos los
profesionales los que penetramos en su espacio y
articulamos los conocimientos. La neurociencia
nos está demostrando que si se juntan
intenciones con decisiones, entre crisis y
transformación las cosas cambian. Las
denominadas neuronas espejo están dando la razón
a lo que O Pelouro siempre hizo.
"Nosotros fuimos los primeros en España
en crear un contexto interactivo de
escuela de aprendizaje ideológico donde
lo más importante fuese el niño"
-¿Cómo estáis considerados legalmente?
-Somos un centro psicopedagógico donde los tres
estadillos -neurología infantil, psicopedagogía
y profesionales normales- trabajamos para dar el
graduado escolar. En el año 1988 el tripartito
de Galicia aprobó un Decreto donde se nos
reconocía como un centro de integración e
innovación pedagógica. Somos una escuela
concertada, gratuita -estamos subvencionados por
la Xunta-. Posteriormente una serie de Ordenes
Ministeriales nos autorizaron para ser centro de
integración de 0 a 6 años del que tenemos dos
unidades y cuatro de primaria para grupos
reducidos desde siete a quince niños.
-Supongo que dentro de ese abanico humano tan
variado os llevaréis muchas sorpresas.
-Como el niño tiene delante la posibilidad de
desarrollar sus capacidades, asistimos muchas
veces a sorpresas impresionantes. Hay niños que
venían marginados al rincón de la educación
especial y hoy están en A Coruña haciendo
segundo curso de Sociología. Niños que vinieron
condenados a la muerte mental por exceso de
farmacopea o ansiolíticos y hoy están terminando
el Bachiller. Cuando a un niño le recreas un
contexto de posibilidades de desarrollo, se
comprueba que la genética no es determinante.
Aquí se mira desde el niño sujeto y se recrea un
universo entero, sin la rigidez del tiempo,
donde él pueda elegirse y encontrarse. ∆
Las neuronas espejo
Es el descubrimiento más importante realizado en el campo de
la neurociencia en las últimas décadas.
Este tipo de neuronas situadas en la corteza frontal
inferior de nuestro cerebro, se activan cuando el observador
fija su atención en un determinado comportamiento de otra
persona. A partir de ahí estas neuronas son capaces de "reflejar"
esa misma acción como si nosotros mismos estuviéramos
ejecutándola. No sólo "imitan" comportamientos, sino que
además pueden captar la intencionalidad. Son capaces de
interpretarlas. Se ha llegado a vincular los fallos en las
neuronas espejo con las personas con autismo. ∆