Río Miño: moita precaución ao bañarse.

Fotógrafías e texto:  Secundino Lorenzo. 23/05/2022

 

Río Miño en Ourense por debaixo do encoro de Velle. Un lugar peligroso para bañarse.

Os últimos 10 anos houbo dazaseis mortes no río Miño por afogamento. É un dato para reflexionar. Cando eu era neno algúns anos o río Miño levaba a morte  a unha persoa, na cidade de Ourense. Hoxe, no ano 2022 aumentaron o número de mortes.. Cales son as razóns?

Outro dato curioso e bastante lóxico é que as 16 mortes por afogamento foron de Ourense cidade para abaixo, ata desembocadura: en Ourense, Castrelo de Miño, Cortegada,  Arbo, Salvaterra, Goián, Tabagón, Salceda, Lapela-Monçao,  entre outros lugares

Ver este artigo do Faro de Vigo do día 03/05/2022.

O último é do 22/05/2022 afogado en Cortegada no encoro de Frieira, e van dazasete. Non se sabe como foi, debeu caer xa que seica levaba botas de pesca, pode ser que as botas foran a causa do afogamento,  xa que estas en contacto coa auga énchense de auga por dentro e logo non hai maneira de sair a flote nun encoro...Esta era a noticia.

 

No que sigue farei un análisis dos peligros de bañarse no río Miño:

 

Primeira zona: Encoro de Velle-Encoro de Castrelo.

Pasarei a analizar, dende o meu punto de vista o baño no río Miño comenzando no encoro de Velle en Ourense cidade. Por suposto deixo fora as pozas de auga quente de todo o gran circuito termal que hai preto do río Miño en Ourense. Estou a escribir sobre as praias no leito do río Miño.

Non atopo ningún lugar seguro de baño no río Miño en Ourense. Estas son as miñas razóns.

 

Estos son os datos, dos cales eu saco unhas cantas reflexións. Compre  decir que son de Ourense, onde de mozo me bañaba entre Oira e a praia que hoxe chaman da Antena; todos tiñamos prohibido polo menos verbalmente bañarnos preto da Ponte Vella, onde hai máis de cinco metros de profundidade e grandes remuiños e daquelas anos 1955 a 1965 inda non estaba feito o Encoro de Velle. Todos sabiamos da peligrosidade da zona "Dos Caños", onde hai profundidades entre 3 m a 7 m. Precisamente pasábamos a outra beira do río pola cabeceira, por debaixo de onde desemboca o río Loña, un lugar para nadadores de forza e expertos, logo subíamos ata a praia de Oira para bañarnos nas piscinas, e onde había moito ambiente xuvenil, para rematar baixabamos en grupo dende Oira ata a Ponte Nova. Hoxe eu non me bañaría nese lugar. As subidas e os cambios co encoro son armas de matar;  o río cambiou moito e a auga vai moi, moi fría...

 

Desembocadura do río Lonia no río Miño na cidade de Ourense, a 150 m. están os caños e enfrente a antigua praia da Concha e un muiño que formaba o pozo dos caños, hoxe medio desfeito. É un lugar peligroso para bañarse e hai que coñecer as correntes. En tempos un grupo de amigos subíamos dende a ponte Nova ata ese sainte que se ve 100 m. abaixo, na fotografía,  e cruzábamos o outro lado, nese punto había  unha corrente moi forte dunhos cinco ou seis metros de ancha, estou a falar cando non existia o encoro de Velle e nadando forte cruzábase rápido, logo viña a trampa que era unha corrente pequena pero para arriba, había que coñecela e nadar para arriba e o traveso para chegar así a beira, ver no mapa seguinte.

Neste mapa vese a zona da que escribo, as flechas marcan onde cruzábamos (1) o río e logo tiñamos que nadar río arriba xa que cambiaba a corrente (2). Hoxe esa parte está totalmente cambiada polo encoro que está a 500 m. da Pasarela de Oira río arriba.

Mais de un tuvemos problema as primeiras veces...Hoxe esa zona non sirve para bañarse, está moi cambiada, é peligrosa toda ela e tamén despois ao pasar o cachón do muíño hai que ir con cuidado.

Por debaixo do cachón dos caños en Ourense hai moita corrente e hai que coñecer o río. Na fotografía ao final das penas, a Pena de Francia.

O pasar a Ponte Nova, quinientos metros da corrente anterior está a praia da Antena en Ourense, a única praia fluvial que ten o río Miño na cidade de Ourense,  bon lugar para tomar o sol, pero como praia para mín non vale ademais de ser peligrosa. Eu non me bañaría nin na orela. Ademais o encoro de Velle abre cando lle da a gana e a tope independientemente de que chova ou non. Non existen para nada no río avisadores de subida de caudal, falo de avisadores acústicos, a pesares de que son obligatorios... Descoñezo ao autor da fotografía.

A praia da Antena en xuño de 2022, estreando cartel e grifos novos.

No cartel claramente dice que a praia pode ter FORTES CORRENTES, aparte de que avisa de que non hai socorrista e outras cousas...

A continuación ven a zona da Ponte Vella, lugar que debera estar prohibido bañarse, pola profundidade e polos remuiños.

Típica paleira, ou caldeira ou marmita de xigante  do río Miño, por suposto que as hai máis grandes; estas paleiras formáronse ao longo de millóns de anos, con cantos rodados que viñeron algúns dende Ponferrada, polo Sil,  e outros dende Meira, polo Miño. Unha vez cubertas de auga en plena corrente producen os típicos remuíños onde a auga circula en sentido circular, si son grandes poden dar un susto bon si non se toman precaucións e si nos collen por sorpresa. En Ourense no río Miño son moi frecuentes os remuiños,  sobre todo pola zona na Ponte Vella saindo hacía abaixo. Si os queredes ver basta poñerse na Ponte Vella e mirar hacia abaixo cando o río leva bastante auga, sobre todo ao turbinar o encoro de Velle.

Típico remuiño, podedes visualizalos a pe da Ponte Vella ou Ponte Maior en Ourense na parte de saída.  Estos son producidos pola existencia de paleiras ou caldeiras como xa está dito.

Fotografía de Mani Moretón. Nela vese o río Miño despois da Ponte Vella de Ourense, un lugar peligroso e onde non se debera bañar ninguén.

Sobre a saída dos remuiños poño un artigo máis abaixo, con opinións de como pode sairse si nos vemos atacados por un deles, a miña opinión é simplemente manter a respiración e movendo os brazos tratar de sair, si é pequeno con esto é suficiente e o mismo remuiño nos expulsa. Si é grande podería ser a solución que propón o artigo, pero non quixera verme nunca nese apreto...

Ver este artigo sobre os remuiños do Miño, e como saiu deles o remeiro de kayak Jorge Ángel Pereira.

 

Esta zona está por debaixo das pontes de Ourense, a tres kms.,  onde están as termas do Muíño da Veiga, tamén as termas de Outariz  e o Pozo Maimón, de feito o que se ve é a nova Edar de Ourense. Esta zona é actualmente de pesca sen morte e moi frecuentada por pescadores. Fai pouco que morreu afogado un pescador que coñecía moi ben a zona, non se sabe que pasou pero non me extrañaría que o levase unha destas aperturas salvaxes que se fan na Presa de Velle... As augas poden subir moitísimo de nivel nun día calquera, e rapidamente anegar o lugar onde estás sobre todo si son ínsuas e non poder sair despois ou ter que sair a nado. Non é moi profundo salvo o Pozo Maimón que ten mais de 4 m. de profundidade. A poucos metros río abaixo xa temos a cola do encoro de Castrelo de Miño.

Descoñezo ao autor da fotografía

 

Curioso: o día 27 de Maio aparece no Faro de Vigo un artigo que dice:

"Ningún tramo del  Miño es recomendable para el baño"  fai referencia ao río Miño en Ourense cidade.

O artigo está avalado por polo "Plan Sapraga en Ourense", ou sexa "o plan de Protección Civil  de salvamento nas praias de  Galicia, plan do 14/10/2021 da Xunta de Galicia. Esta é a lei que aparece no dog. 224 22/11/2021

Deste artigo recollo varias frases:

"...

Pese a que en los últimos años se ha extendido la costumbre de tomar baños de sol y agua en las playas fluviales del Miño, el coordinador del plan Sapraga en Ourense recuerda que "las aguas del Miño no son recomendables para el baño en ninguno de sus tramos, como mucho para darse un chapuzón sin salir de la orilla".

Aún así recomienda a aquellos que confían en sus fuerzas y se adentran en el río que tengan en cuenta las horas de apertura de compuertas del embalse de Velle.

"En el momento en el que se procede a la apertura, el agua cobra una fuerza que hace crecer el nivel del río y es doblemente peligroso bañarse y más complicado un rescate", dice Manuel Fernández.

Consideran insuficientes las rampas de acceso al río

Este año la Zodiac contará con una sola rampa de acceso directo a las aguas del Miño en caso de rescate. Está situada en la playa de La Antena. Protección Civil mantiene, sin embargo, que lo deseable sería hacer al menos 2 más en Outariz y Oira, para agilizar el tiempo y los puntos de acceso si hay que prestar auxilio..."

A negrilla resaltada púxena eu.

Ata aquí o artigo. Ó curioso é que coincide exactamente coas miñas afirmacións, esto dito no ano 2022.  Eu fai anos que penso que bañarse no Miño en Ourense e noutros lugares, incluso sendo bon nadador,  é un peligro actualmente.

Fai anos que penso ó mismo.

Ver este link do Faro de Vigo  co artigo.

 

Sigo analizando o río Miño, río abaixo:

 

Non me gustan os encoros e nunca me bañaría nestes lugares. Razóns varias:  moita profundidade, descoñecida en calquera caso,   e moi malas e peligrosas beiras (as beiras dos embalses son un peligro, podes quedar enterrado e pasalo mal para salir, teño visto de todo, fai uns días xuño de 2022 un cabalo quedou enterrado, nunha beira do río Arnoia, en Allariz, e sacárono cunha excavadora...). Neste caso é en Castrelo de Miño, non é o primeiro que morre afogado nesta zona e non me estraña. Descoñezo ao autor da fotografía.

Recomendo non bañarse.

 

 

Segunda zona: Encoro de Castrelo-Encoro de Freira.

 

Descoñezo que exista ningunha zona de baño que teña seguridade. Eu simplemente non me bañaría.

 

Terceira zona: Encoro de Frieira-Desembocadura.

 

Aquí hai moitas zonas habilitadas como praias fluviais, tanto na zona española como na portuguesa. Por exemplo Arbo, Selas, Monçao, Salvaterra, Salceda, Tui, Vilanova de Cerveira, Goián, Tabagón, Caminha, Camposancos e outras.

Todas elas son praias donde hai que tomar moitas precaucións, en particular coas correntes. Normalmente poñen unhas delimitacións en base a boias flotadoras que indican claramente que ao outro lado é peligroso.

Vexamos o exemplo da Praia de Arbo.

Por debaixo destas correntes hai unha praia en Arbo, realmente reune condicións?. Cando o encoro de Frieira solta auga, estas correntes son moi peligrosas...Así vai cando o encoro de Friera turbina. A tope...

 

Na fotografía, de Google Earth, está marcada a praia de Arbo.  Xusto depois da ponte que une Arbo e Melgaço. Observar as correntes. Vese moi ben na seguinte fotografía.

Praia de Arbo, parte de atrás das Pesqueiras. Si están abertas as comportas o mellor é non bañarse en ningún caso. Si están pechadas, ou sexa ten o caudal ecolóxico,  como ó desta fotografía,  na orela non hai problema pero ollo sin acercarse a corrente; sempre en lugares onde se faga pé e os nenos lles de a auga pola cintura. Descoñezo ao autor da fotografía.

 

Praia de Arbo onde morreron afogados un pai e o seu fillo este ano 2022. Seguro que ese día estaba a turbinar o embalse de Frieira e a corrente era moi superior. Seica o neno caeulle unha zapatilla e foi a collela o pai axudoulle pero a corrente levou os dous. Despois desapareceron, o río nesa zona ten de todo,  sobre todo si está alto, pozos de moita profundidade, remuíños e zonas bravas de moita corrente. Apareceu o neno nun pozo enzarzado cunha planta a tres metros de profundidade  e o pai na orela, a trescentos metros máis abaixo.

Descoñezo ao autor da fotografía

Ver este video da zona de Arbo e os seus perigros.

Praia de Sela, por debaixo de Arbo. Esta é unha praia moi interesante ten como pode verse no medio a esquerda todo un campo para tomar o sol. Non poñen delimitacións ou balizamentos e o pozo que ten diante é moi profundo. As pesqueiras, para mín son as máis bonitas da zona. Pesqueiras dobles de España e Portugal. Ten no centro unha típica raña do Miño. Descoñezo ao autor da sensacional fotografía aérea.

Praia de Sela.  O río neste pozo é moi profundo. Na miña opinión faltan balizamentos. Esta praia de Sela está francamente ben, pero dende a miña opinión ten moita profundidade e pode resultar peligrosa.

O lugar é impresionante e merece a pena ir, as pesqueiras únicas e o río Miño nese lugar é extraordinario. A praia repito moi boa para tomar o sol e simplemente mollarse.

 

 

Nesta zona hai outra praia a Do Penedo en Caldelas de Tui que é tamén deste estilo. Falaban de que iban a facer o balizamento e saneala, tiña algúns problemas. A pleamar pode chegar ata esta praia. Descoñezo ao autor da fotografía.

Praia do Penedo en Caldelas de Tui. Google Earth.

 

Praia fluvial de Areeiros en Guillarei. Este trozo si está con balizamento. Está praia ten moito espacio para tomar o sol. Por suposto é outra praia onde hai que tomar precaucións, a proba son os balizamentos que se poñen por algo. Ao fondo Tui. Descoñezo ao autor da fotografía.

Praia fluvial de Areeiros dende Google Earth. Está a altura da estación de Guillarei.

 

Praia de Goián. Fotografía de Oscar Vázquez. Observar a delimitación da praia fluvial, desta forma o peligro é moi pequeno. O que se chama balizamento e que se está a poñer en moitas destas praias.

Praia de Goián, enfrente de Vilanova de Cerveira. Observar  o balizamento da praia.

Outra vistas da praia anterior. Observar a delimitación. Pode que no verán teña vixiante, non estaría demais. Descoñezo ao autor da fotografía.

Praia fluvial da Lenta en Novelle (Vilanova de Cerveira), praia con moita estructura en terra pero moi pequena no río Miño,  como se pode ver na fotografía. Son praias moi delimitadas e polo tanto debemos andar con moito cuidado. Non vexo balizamentos. Descoñezo ao autor.

 

Praia da Foz do Minho en Caminha (Portugal); esta praia si reune as condicións e ten delimitacións propias e vixianza.  É unha praia moi concurrida e de doado acceso. Merece a pena. Descoñezo ao autor da fotografía. Enfrente o Monte Tegra e a praia seguinte de Camposancos.

 

Praia de Camposancos na desembocadura do río Miño. Esta praia ten tamén boias delimitadoras e non presenta problemas. Por outra parte en temporada hai servicio de vixilancia na praia.

Praia segura e sin problemas.

Na zona hai outras praias: A Lamiña, Do Muíño, A Armona, Codesal, Da Mota e outras;   pero non reunen tan boas condicións e algunhas son un auténtico peligro, aquí aparte do encoro influe moito as mareas. Na subida da marea a corrente vai ao revés e curiosamente o río Miño vai por baixo na outra dirección; un peligro auténtico, por eso convén estar atentos a zona delimitada polas boias e non facer toladas. O baixar a marea as dúas correntes suman. Na Foz do Miño, o río  non é moi profundo pero as correntes son tremendamente peligrosas...

O tema das mareas vai ata máis arriba de Tui, calcúlase que pode afectar os derradeiros 40 km do río Miño, non chega a Salvaterra de Miño, pero casi. Normalmente  pode haber unha diferencia  de dous metros entre as baixadas e a subidas;  tamén unha diferencia de 4 nudos na corrente de pleamar. Os interesados en ver estas diferencias poden ver este link.   Tamén hai un link que marca as mareas, por exemplo en Camposancos. A diferencia entre  Tui e Camposancos nas mareas, por exemplo a pleamar hai 1:45 horas a 1 hora, na baixamar hai unha hora de diferencia. Estos datos son moi interesantes e a ter en conta.

--o--

 

Nota: o lector botará de menos o resto de praias que ten o río Miño, dende Ourense río arriba ata o nacemento en Meira; efectivamente quedan moitas praias moi interesantes e boas. Quitando as praias que están en encoros como os Peares onde está a Praia de Cova xusto no meandro do Fin do Mundo no Saviñao:

Unha praia moi bonita pero na miña opinión cos problemas que teñen estas praias de profundidade e que hai que tomar precaucións. Este é o lugar da praia,  está abaixo na misma curva. Na fotografía, no mismo centro,  vese un pequeno areal.

Esta é unha fotografía da Praia de Cova, ten un trociño sin problemas pero logo hai profundidades de moitísimos metros. Este é o encoro dos Peares,  por riba non moi lonxe está o encoro de Belesar, o maior encoro de Galicia. A fotografía é de Anxela Jorge. A de arriba é miña. O lugar é espectacular e merece a pena por todo, unhas viñas marabillosas, unha igrexa dedicada a San Martiño que é unha gozada. A praia ten ata restaurante e permite alquilar barcas e dar un paseo. Na zona hai bodegas da Ribeira Sacra do Miño que hai que ver, así como un castro (mismo por riba da penúltima fotografía) e un museo moi logrado o do Pazo de Arxeriz. ¡Moito que ver!. Pero ollo co baño, que é do que estou a falar...

Outra vista da praia da Cova. Fotografía de Paco Sarria.

Podedes ver un video da praia da Cova.

 

Club Nautico de Puente Mourelle, xa no encoro de Belesar. O lugar está moi ben para para tomar o sol, como lugar de baños, na miña opinión,  non sirve, en toda a zona hai profundidades que seguro pasan dos trinta metros. Unha temeridade.

Mirador do Club Náutico de Puente Mourelle, encoro de Belesar. Descoñezo ao autor da fotografía.

 

Unha vez pasada a cola do encoro de Belesar que por certo está máis arriba de Portomarín, concretamente por debaixo de onde desemboca o río Neira, temos o río Miño sin ningún encoro por riba, ou sexa como estaba nos seus principios da súa vida. Esto quere decir que as praias son máis controlables e que non vai haber sorpresas de correntes raras sin avisar ou remuíños extraños (non deixedes dever este video)  ou augas extremadamente frías, como son todas as dos encoros por lóxica trivial.

Hai polo tantos zonas de baños nos que por suposto hai que tomar precaucións pero que son moito máis seguras. Esta é a razón de que o número de afogados non teña nada que ver có número de afogados dende Ourense ata a desembocadura.

Por poñer un exemplo en Lugo está a facerse esta praia fluvial:

Esta praia que estará lista este verán de 2022 consta de estructuras móviles flotantes, que serán de quita e pón. Costará 380.000 euros e leva zonas de maiores e zonas de pequenos. Para mín unha gran idea. O final do verán desmóntase e listo, ata o ano que ven. Seguridade toda. Está ademais a carón da zona fluvial de Lugo. As profundidades destas plataformas  son de 40 cms,  outra de 80 cms e outras 1,20 metros. Tamén se habilitará unha zona de acceso ao río e polo tanto de baño libre. A zona estará delimitada e  estará vixiada. A zona verde funcionará como un solario.

O material é de  polietileno e levará uns anclaxes para que non se mova moito.

Enhoraboa. Así se fan as cousas.

Unha mágoa que non se poda facer ó mismo en Ourense cidade. O río vai día si e día tamén, menos os domingos, desmadrado en Ourense; chova ou non chova. O encoro de Velle foi a ruina do noso gran río, sobre todo as termas que se asolagan cada pouco...Na miña xuventude a praia de Oira era realmente eso...hoxe están únicamente as piscinas e o río non conta...

Praia de Oira polos anos 1955-1965. Incrible. Hoxe 50 metros arriba está o encoro de Velle. Imáxenes para lembrar a nosa xuventude. Hoxe esto non é posible.

   Volver á río Miño                     Volver a  río Miño