Ínsuas do río Miño na raia mollada.

Ínsuas, illas, tamén Ilhas en Portugal, e morraceiras son nomes que reciben; están formadas por sedimentacións, que fai o río,  neste caso permanentes ou consolidadas,  sexan naturais, producto do arrastre do río,  ou tamén formadas por actuacións humáns.

A Ínsua Boega e detras a Dos amores,  as dúas portuguesas.

Vila Nova de Cerveira.

Fot. Secundino Lorenzo

Outras ínsuas do río Miño na raia mollada

Traballo feito por Secundino Lorenzo

 

     Saír ó R. Miño.                      Salir a R. Miño 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Ínsuas do río Miño

(Rio Minho en Portugal)

Desembocadura do río Miño con varias ínsuas.

Fotografía de Xurxo Lobato.

O longo do curso do Miño que ten a fronteira mollada, 75,5 km., ou sexa fai fronteira con Portugal,  hai tamén moitas ínsuas ou illas fluviais, ata catorce. As illas , tamén chamadas ínsuas e morraceiras, son sedimentación dos arrastres do río, uns son permanente como estas illas e outros desaparecen e non se consolidan.

Estas ínsuas, actualmente,  utilízanse para pastos,  cultivos, outras como lugares de caza, e outros eventos.

Nesta fotografía sacada dende o Monte Tegra vense unhas cantas Illas.

Descoñezo o autor das fotografías.

Dende o ano 1864 existe o Tratado de Límites (firmado en Lisboa o 29 de setembro) onde os últimos 75,5 km. (outros falan de 78 km.)  do río Miño actuan como fronteira húmeda, fronteira mollada, física e administrativamente, entre España e Portugal, dende a confluencia do río Troncoso ou Barxas ata o Atlántico. É o que se chama Tramo Internacional do río Miño (TIRM).

Esta conca do río Miño abarca 1.918 km2 equivalendo a un 11,3% da superficie total.  Abarca as provincias de Ourense e Pontevedra en España e o distrito de Viana do Castelo en Portugal. En total 26 concellos en España e 9 cámaras en Portugal.

Neste tramo internacional hai unha illas ou ínsuas, en Portugal dinlle Ilhas, que serán as que trato neste pequeno traballo, divídense en Internacionais, Portuguesas e Españolas. O resto de illas que non aparecen no Tratado citado e o seu anexo de 1866 enténdese que se consideran internacionais ou mais ben sin nacionalidade.

Esta é a clasificación:

 

Illas Internacionais

Catro son consideradas internacionais: Morraceira, Morraceira de  Seixas, Morraceira de Joâo de Sá e Varandas.

 

A illa Morraceira está a carón da Bohega, xusto enfrente.

Mapa 1:25000.  Tomiño MTN25.

Nota: MTN quere decir Mapa Topográfico Nacional (España)

Aquí vese a ínsua Morraceira que é internacional. Google Earth.

Queda casi enfrente de Vilanova de Cerveira, na marxen dereita do río Miño/Minho.

No mapa a Illa Morraceira.

Morraceira

Coordenadas: 41.931428º , -8.769103º

Trátase dunha pequena Ínsua situada enfrente a Ínsua Bohega e  Vila  Nova de Cerveira. As dimensións son mínimas 300m. por 70 m.

A Vexetación é a tipica: salgueiros, amieiros e mimosas.

 

Mapa Salcidos. 1:25000. MTN25.

 

Morraceira de Seixas:

Coordenadas: 41.907000º , -8.814684º

A ínsua Morraceira de Seixas,    debe o seu nome ó pueblo  portugués de Seixas, frente á que está situada. También se chama Illa Mauricia.  Formouse  sobre un areal entre as décadas de 1970 e 1980. O seu caso seica é moi especial xa que a maior parte deste pequeno illote está en España, pero cando a marea baixa deixa o descuberto outro areal que se adentra nos límites de Portugal. Hoxe considérase unha ínsua Internacional, ou sexa unha terra de ninguén no medio do río Miño. A día de hoxe, os seus habitantes son as aves da foz do Miño: parrulos, garzas, cormoráns e gaivotas...

Ten 9,30 Ha. e un perímetro de 1430 m.

Google Earth.

 

No mapa a Morraceira Joâo de Sá.

 

Morraceira de João de Sá

Coordenadas : 41.907452º , -8.798343º ???

Seica está a  altura da freguesía de Lanhelas no Concello de Caminha. Penso que pode ser a que marco xusto na beira, en Portugal e que pon Morraceira de João de Sa. Unha illa pequena  de 738 m x 211 m.  Dende logo en Internet ó poñer a búsqueda desta illa aparece xusto unha urbanización a poucos metros desta illa, na parroquia de Lanhelas.

A súa vexetación é similar as anteriores.

 

No mapa a Illa de Varandas, tamén chamada Illa de Pozas.

 

 

Varandas

Coordenadas 41.914286º , -8.801663 ???

Entendo que a Illa de Varandas debe ser a que ten tamén o nome de Illa de Pozas e que está a carón da Morraceira de Varandas. Unha illa pequena 790 m x 240 m. Por suposto que teño as miñas dúbidas sobre esta Illa ou ínsua.

 

En primeiro plano a Illa Canosa.

 

Sobre as Illas internacionais hai unha lexislación que prohibe determinadas cousas: por exemplo non se pode acampar de noite, facer lume, etc. . Persíguese manteñelas en bon estado. O uso das illas tamén está regulado, sendo a súa vixilancia competencia da Capitania do Porto de Caminha (Autoridade marítima Nacional) e da Comandancia Naval del Miño ( Armada Española).  Este é o link.

 

Illas de España

 

Cinco son ínsuas galegas: Canosa, Morraceira do Grilo, Morraceira das Varandas, Vacariza e Fillaboa.

 

En primeiro plano a esquerda a Illa Canosa

Canosa:

Coordenadas: 41.904543º , -8.836502º

É a máis grande, a Illa Canosa (en Google Maps se la cita como Xunqueira), que orixinalmente tamén recibe o nome de Illa de Torreiro. A súa denominación, precisamente, deu lugar a  disputas entre os dous países. O cambio de nome debeuse, , seguramente, a un error dos cartógrafos que fixeron os traballos previos para a delimitación da fronteira hispanoportuguesa fixada polo Tratado de Lisboa e 1864. Que se citara en singular, como “Isla Canosa”, en vez de “Islas Canosa”, deu a entender que as otras tres illas eran terra de ninguén. Os cambios de nome do resto das illas tampouco axudaron a mellorar as cousas. Os límites aclararonse por fin en 1897, señalando a españolidade das catro illas.

Ten 85,56 Ha. e un perímetro de 4.946 m.

Esta illa é española e hai constancia dela dende 1691.

 

No mapa a Morraceira do Grilo, ou Illa de Vimbres.

 

Morraceira do Grilo:

Coordenadas: 41.909336º , -8.824824º

Por riba da Illa Canosa vemos a Illa de Vimbres, tamén coñecida como Illa do Grilo o Morraceira do Grilo (morraceiras é o nome que se da nesta zona a estas illas  formadas por sedimentos que se foron acumulando no Estuario del Miño). Esta illa tamén deu lugar a certas disputas, pois o seu extremo máis próximo a Portugal era cortado pola líña imaxinaria que delimita a fronteira. A delimitación de 1897 deixou fora de toda dúbida que era unha illa  completamente española.

Neste mapa sacado de Google Earth vese a Morraceira de Varandas.

Tamén nesta plano queda clara a súa situación.

 

Morraceira de varandas

Coordenadas: 41.913752º , -8.810504º

Enfrente a San Miguel de Tabagón, ver no mapa, trátase dunha illa de 1,5 km. de longo por una media de 300 m. de ancha. Ten 52,88 Ha. e un perímetro de 4.946 m.

Encima de Vimbres, xunto á parroquia de San Miguel de Tabagón (El Rosal), vemos a Illa de Varandas (en algúns lugares chámase  Barandas), tamén coñecida como Morraceira de Varandas e  como Illa dos Burros e Canosa de arriba.

Utilízase para pastos.

 

Mapa de Tomiño en Pontevedra.  Nesa curva está a Illa Vaqueriza.

Escala 1:25000. MTN25

 

Neste mapa vese a súa posición por riba de Vila Nova de Cerveira.

 

Vacariza:

Coordenadas: 41.962318º , -8.750764º

Illa Vacariza ou Vaqueriza está a altura de Figueiró (Tomiño-Pontevedra) en España , e un pouco máis arriba de Vila Nova de Cerveira en Portugal.

É unha ínsua pequena ten 1 km. de longo por 100 metros de ancha. Ten 10,19 Ha. e un perímetro de 2.336 m.

 

 

Situación no Google Earth. Illa Fillaboa I e II.

 

Mapa coas Illas de Fillaboa.

 

Fillaboa:

Coordenadas: 42.078509º , -8.518925º

En realidade son dúas Illas, chamadas Fillaboa I de 8,31 Ha e 1.689 m. de perímetro e a Fillaboa II de 9,54 Ha. e 1.675 m de perímetro.

A Ínsua Fillaboa ten 110.000 metros quadrados (a primeira illa son 95.400 metros cuadrados), segundo o anúncio público feito polo en Salvaterra de Miño, que a adquiriu a privados, e que pretende abrir o público como  centro de interpretação ambiental. Seica costou  300 mil euros, xustificada pela autarquia galega en 2010 polo  objectivo de a “converter nun ben de carácter público”, a illa, próxima do município português de Monção, era a única de propiedade privada.

Hoxe este centro está abandonado. Non se fixo nin a pasarela que estaba prevista. Seica se gastaron casi 100.000 euros, máis da mitade con fondos europeos ou sexa de todos,  en construir a casa de interpretación.

Ver este link. Pode verse como está actualmente este tema.

  

 

Illas de Portugal

E por último son ínsuas de Portugal: Boega, Dos Amores,  Lenta, San Pedro e Canguedo.

No mapa as Ínsuas de A Bohega e dos Amores (I. Coteixos).

Mapa 1:25000. MTN25. Tomiño.

En primeiro plano a Illa Boega. Fot. Secundino Lorenzo

 

No mapa a Illa Boega, un pouco abaixo de Vila Nova de Cerveira.

 

Boega:

Coordenadas: 41.928284º , -8.762632º

A Illa da Boega é portuguesa e sitúase entre as parroquias de Loivo e Gondarem no concello de Vila Nova de Cerveira, distrito de Viana do Castelo. Ten 1400 m. de largo por 400 de ancho, e como todas é resultante da acumulación dos sedimentos do arrastrados polo río Miño que posteriormente collen cobertura herbácea. A Illa está bordeada de árbores como amieiros, salgueiros e acacias. O seu interior, nas partes de herbas utilízase para o pastoreo. Nesta illa en tempos fixéronse ceas medievais. Tamén se intentou poñer un campo de Golf.

No mapa a Illa Dos amores, un pouco abaixo de Vila Nova de Cerveira.

 

Dos Amores:

Coordenadas: 41.921605º , -8.770976º

A Illa dos Amores, tamén chamada Illa de Coteixos,  tamén illa do Castelo é tamén portuguesa e atópase no lugar de Requeijo, na parroquia de Gondarem, no concello de Vilanova de Cerveira, distrito de Viana do Castello.

Ten 400 m. de longo e 100 m. de ancho e presenta o mismo que a Boega. Arboleda a base de salgueiros, amieiros e acacias.

 

 

Google Earth.

Mapa Tui 1:25000. MTN25.

 

Illa de San Pedro III, xa preto de Valença.

 

San Pedro III

Coordenadas?? : 42.002007º , -8.660595º

Moi perto de Valença.

Pequena Ínsua de 950m x 100 m. Concello de Valença.

 

 

 

Neste mapa aparecen outras illas que son actualmente de Portugal, que son as illas do Verdoejo. Están por riba de Valença.

Estas illas de Verdoejo, entre elas a Ilha do Canguedo están no  Concello de Valença. No mapa de abaixo pon Insua Grande e Terrao.

 

Mapa 1:25000. MTN25

A Ínsua do Canguedo é  a que marco no mapa de Google Earth.

Máis claramente neste mapa:

Illa de Canguedo. Portuguesa.

 

 

Canguedo

Coordenadas?? : 42.054828º , -8.595791º

Illas de Verdoejo. Concello de Valença. Ten 9,84 Ha. e un perímetro 2.786 m. Está no río Miño por debaixo de Caldelas de Tuy e no Verdoejo de Portugal.

Na zona había varias illas, ver dibuxo de mais arriba,  como Raña Gallega e Illa grande. Hoxe a Raña Gallega está unida a Canguedo e a Illa Grande desapareceu xa que está unida a terra.

 

Zona  de Lenta onde Vila Nova de Cerveira ten unha sensacional praia.

No mapa a Illa da Lenta, enfrente da Illa Vacariza.

 

Lenta

Coordenadas ??: 41.965050º , -8.742177º

Concello de Vilanova de Cerveira.

Esta zona ten unha boa praia.

 

Sensacional fotografía da desembocadura do río Miño. Descoñezo o autor da fotografía aérea.

Nela poden verse unha chea de ínsuas que máis ou menos están identificadas neste pequeno traballo. En primeiro término a de San Pedro, baixando temos a Lenta e a Morraceira; baixando máis a Boega e Amores e no borde o grupo da Canosa, Vimbres, Varanda e outras...

 

Mismo na desembocadura do río Miño/Minho temos unha illa que é portuguesa.

Fotografía do Forte de Insua dende o Monte Tegra.

Ó fondo Moledo.

Google Earth, fotografía que utilicei para calcular as novas lindes actuais, 2020, da raia mollada. Traballo que podedes ver nesta páxina web.

O final cheguei a esta conclusión sobre a raia mollada na misma desembocadura do río Miño/Minho. Portugal por debaixo da amarela e das marcadas en bermello. Hacia arriba España. Ver o traballo nesta web. Apartado Xeografía e historia do Caixón de sastre.

O Forte de Insua. Pequena illa portuguesa.

 

A  Ínsua.

Coordenadas?? : 41.859341º , -8.874904º

Chámase Ilha de San Isidro, conocida polo nome de Ïnsua. Pequena illa de 1.5 km. de perímetro. Ten aproximadamente 750 m. no centro e-W por 500 m. N-S É unha illa granítica que non ten nada que vercoas anteriores. Nela está o Forte da Ïsua ou Forte de Nossa Senhora da Ínsua, fortificación do século XVI clasificado como Monumento Nacional en Portugal.

Está situada na misma desembocadura do río Miño a 460 m. da praia de Moledo onde con marea baixa case se pasa a pé.

 

Fotografía aérea do Forte da Insua. Aquí baixe facer un aproveitamento lúdico no 2020. Esta ínsua pertence a Portugal. Descoñezo o autor da fotografía.

 

------o------

 

Para rematar gústame moito este video de Vimeo feito polos alumnos do CPI Manuel Suárez Marquier de O Rosal. no curso 2018-19

O título é "O borboriñar das insuas".

Non sabía ó que era borboriñar pero vendo e escoitando esta películo xa se sabe.

O borboriño é un son armonioso e suave, un murmurio.

Borboriñar equivale a murmurar,  escoitar borboriños

Enhoraboa por este video marabilloso.

 

O borboriñar das insuas, CPI Manuel Suárez Marquier (O Rosal), Cinema feito no curso 2018-2019. Video de Vimeo.

 

Saír ó R. Miño.                      Salir a R. Miño