A ponte de Castrelo de Miño

en Ribadavia

Portada do libro de Anselmo López C.

A Ponte de Castrelo no libro O Miño, un caudal de Historia de Anselmo López Carreira. Xerais. 2014.

     salir.jpg (922 bytes)   Volver á  río Miño  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ponte de Castrelo.

O Miño un caudal de historia

 

...PONTE DE CASTRELO

O amplo val de Castrelo estréitase de súpeto onde agora está encravado o encoro, e continúa logo un tramo encaixado entre montes de respecto; é o lugar idóneo para unha ponte. A que actualmente serve de paso á estrada foi construída en 1907, en substitución doutra medieval, arruinada había moito, que no seu día seica tivo cinco arcos. A nova ponte, coroada no centro a cada banda por dous grandes metálicos, é esvelta e a súa silueta, de trazado e técnica avanzada para aquela data -combinación de pedra e ferro- mellora a paisaxe. Mais arrastra -ao seu pesar-una cara sinistra na súa historia.

  A súa altura (e daquela non había outras pontes comparables na contorna) e o pulo da corrente que lle pasa por debaixo facían dela  o instrumento perfecto para cometer asasinatos en canto o golpe de Estado de 1936 abriu a veda.

  A comarca do Ribeiro  viña sendo escenario  dun activo movemento agrario (e volvería selo trinta anos despois) e tamén dunha pertinaz reacción conservadora, que lle dará logo a Ribadavia triste fama  de caverna do franquismo vilego. O triunfo do golpe dasatou a persecución impune e covarde  contra canto había de progresista e de demócrata, e o instinto  homicida dos falanxistas ventou de inmediato  as boas condicións  da ponte de Castrelo para o disimulado crime nocturno. As vítimas do "paseo" eran precipitadas dende o alto, na confianza de que a corrente arrastraría os corpos e afastaría a vergoña do delito. Precaución innecesaria, pois era sabido que para semellante acción castrense de retagarda non habería máis castigo que a ollada caladamente acusadora dos familiares e a probable ignominia no futuro. Daquela a aleivosía era para eles motivo de ruín vangloria.

  As accións de guerra dos sublevados en Galicia en xullo de 1936 foron case todas deste estilo. Nin a Ponte de Castrelo nin Ribadavia teñen especial demérito. Por todas as partes se perpetraron actos semellantes e por todas callou axiña o veleno do franquismo, incrustado fondamente na xeneralidade da sociedade galega. Mais agora estamos a falar do Miño, e o escenario da noite, a ponte e a corrente forte e negra do río dibuxan un marco especialmente tenebroso.

  En Galicia non houbo guerra civil. Houbo aquel fatídico verán do 36 un golpe de estado de inusitada violencia e crueldade respondida con valentía heroica e mártir (Dolores Ibarruri dixit). Na Coruña foi ipso facto asasinado o xeneral Caridad Pita, comandante da praza e fiel ao seu xuramento de fidelidade á Constitución da República; deseguido procederon contra a súa muller, embarazada, tamén asasinada (non parece conveniente recrearse nos detalles do seu calvario). En Vigo o capitán traidor e perxuro ordenou atacar á baioneta e disparar indiscriminadamente contra a población inerme concentrada na Porta do Sol. No Ferrol os mariñeiros leais, atrapados nos barcos que pretendían salvar para a República, foron neutralizados e reducidos desde terra, e a continuación masacrados. Por todas partes  houbo conatos  de resistencia popular, esmagada con saña  inaudita. Os combates que duraron varios días se produciron en  Lavadores (Vigo) e Tui non abondan para falar de guerra. Sobre o día 20 ou 21 de xullo toda Galicia ficaba  baixo as gadoupas do fascismo. Nos meses e anos seguntes desenvolveuse  unha sinxela captura e execución  dos desconformes.

  Cantos foron asasinados (fusilados polos militares  tras esa caricatura de xuízo que eran os consellos de guerra sumarísimos incoados por "rebelión militar" ou vítimas  das bandas integradas  por gardas civís e falanxistas) non é  cuestión definitivamente resolta. X.R. Barreiro adianta a cifra aproximada de cinco mil, cantidade enorme,  resultado do sistemático plan de homicidio a gran escala, causante do perdurable terror que caracterizou o franquismo, con efectos tan profundos e duradeiros que ata hoxe nos salpican.

   Unha lenda corrente polo Ourense da miña xuventude (non sei se estritamente  urbana ou tamén rural) conta o retorno dun home, decenios despois do golpe (xa na década dos sesenta), que  se presenta en certo bar da cidade, sito na zona do Posío, rexentado por un executor do 36. Limitouse a zorregarlle  un golpe e a mostrarlle os tocos dos dedos amputados nas súas mans; chimpárano da Ponte de Castrelo, mais el agarrárase ao bordo e o criminal machucáralle as mans para o soltar; caera ao río, pero sobrevivira. Fuxira, botou anos fóra e agora volvera, para esa mínima vinganza.

   A inmensa  maioría dos que participaron naquel espantoso crime (de fonda repercusión individual e colectiva) non padeceron vinganza ningunha. Salvounos a longa ditadura, o pacto da Transición e o posfranquismo borbónico. Só os xulga a historia. A eles non lles preocupa nada...

 

Ata aquí o texto copiado do libro citado.

 

 

---------------------------

A Ponte de Castrelo vista dende a Ponte Nova que fixeron. Foto Secundino L.

O texto  está copiado directamente do libro O Miño UN CAUDAL DE HISTORIA.

Conta un anaquiño de historia desta ponte sobre o río Miño.

Non pedín autorización,  o autor,  para facer esta copia, polo que si considera que incumplo a lei,  non ten máis que mandarme un email e será retirado ou rectificado.

Tanto a historia, como o libro en xeral,  gústanme e por eso considero que deben formar parte desta amplia ficha sobre o río Miño, o Pai Miño.

  Volver.