Aquel pobiño
semellaba un bando de pombas pousadas no fondo do val. Aquel pobiño viña a
ser coma unha pérola engastada no anel do río. As casiñas albexaban, con
ollos abertos ó consolo da luz dende o abrente. As rúas retortas, sempre
prometendo sorpresas, afacíanse ledas e submisas ó ludir dos zocos
aldeáns nas laxes e nos coios, ou ós silenzos das pasadas sobre terra
húmida e o estrado de toxo. O cemiterio, camposa máis que campa, colmear
dos sonos derradeiros, anunciábase na filigrana das agullas de pedra das
sepulturas, que emerxían das súas catro paredes. O dedo da espadaina da
eirexa apuntaba ó ceo, sinalando ó labrego o lugar onde ó fin podería
repousar dos seus traballos e das súas mágoas.
Cinguindo o rueiro, horatas vizosas e
lameiros verdescentes ó pé do río. Nas encostas rendidas ó val,
sonorosos piñeirais, viñas ridentes nos vráns e ourilocentes nos outonos,
soutos sombrisos, fondas congostras..... E como unha vea aberta á evasión
e á espranza, a ponte vedraña, rexuvenecida pola edra buligante de
paxaros, sordiña do violín do río, peitaba dende había séculos as augas
ledas e cantareiras.
O home vivía alí regaladamente
do regalo da Natureza. E os mortos vivían tamén regaladamente no regalo da
paz e do silenzo.
Un día chegou ó pobiño un
jeep que traguía no teito unhas lanzas pintadas a franxas brancas e
bermellas. Baixaron del catro homes, e requerindo aqueles esteos craváronse
no chan, foron mirando de un a outro cuns raros anteollos e escribindo nuns
papeis.
A xente presenciou dende lonxe e
matinou no caso. ¿Eran aqueles homes que viñan medir terras co gallo dos
trabucos?. ¿Ou virían para botar adiante o camiño vecinal que había
tanto tempo lles estaba prometido, para iren polo fondo do val dende o pobo
deica a ciudade, deixando a estrada xeral e aforrando unha légoa de
andadura?. Poderían vir para unha cousa ou para outra. ¿Que virían facer
o lugar?.
Ó remate do día desvelouse o
segredo. Aqueles homes viñan mandados para medir a altura dun embalse que,
erguendo o peito do río, asulagaría as casas e os eidos que deica entón
as cinguiran, e serviría para fabricar electricidade. Viñan matar o
pobiño.
Na tenda mista do señor Rosendo
xuntouse pola noite unha chea de xente á luz do carburo. O señor Rosendo,
fora do cura e do mestre, era ó máis sabido do pobo. A súa palabra era
escoitada sempre con atención, e o seu consello adoitaba ser tido en conta.
Mais naquel caso o señor
Rosendo calaba. Parecía non ter que decir. E asi era, na verdade. El tiña
sabido por boca dun mestre, ó que en tempos dira pousada na casa, que na
antiguedade houbera pobos afundidos e queimados pola furia dos volcáns, dos
terremotos ou da guerra. Algo diste leera tamén el nos xornais. O feito era
pois corrente. O que nunca tiña ouvido era que o home decidira a mantenta,
con fría vontade, matar un pobo.
¿E tería que ser? ¿E debería ser?
¿Levaría ventaxa perder tanto ben de Deus pra que outros aproveitasen a
forza do río?.
-E logo, señor Rosendo -rompeu
Andrés de Corbeira, petrucio con seis fillos e catro netos- ¡Ide saber de
avogado!.
E foron. Pouco entenderon do que o
avogado lles dixo, cortando ben o castelán: "empresa
beneficiaria", "espropiación forzosa", "utilidad
pública", "ocupación urgente", "fase de
justiprecio", "jurado", "recurso",...... Aquelas
palabras xurdian como bolboretas fuxidías diante das caras abraiadas dos
labregos consultantes. elles ían alí en procura dun remedio urxente -tan
urxente como aquela "ocupación" ameazadora -para o seu mal, ían
na busca dunha axuda que defendese do perigo de mortos eidos e fogares. E
non vían craro o remedio.
Andrés da Corbeira, que ía ó
fronte deles, foi traducindo á súa maneira, ó saír do despacho, o celme
daquela letanía xurídica: había uns selñores que pediran terreos e casas
para facer unha grande presa no río e empregar as augas en mover unhas
máquinas desas que fabrican electricidade para vender. A venda daríalles
gañancias a eito...pero, ademais, beneficiaría ó progreso.......E seica
tiñan lei de facelo. Os que, ó parecer, non tiñan lei para evitalo, eran
eles. Con recoller cartos por terras e casas, abondáballes. O pobo tiña
que morrer. E eles atoupar outro acougo.
Camiñaron de volta calados e
tristeiros, e espallaron pola aldea a mala nova.
O pobiño morreu, sufriu,
o cego empuxe da inxente masa de auga, aavolta e ruxidora, que asulagou nun
intre a risoña ribeira.
A paisaxe, traumatizada
pola chea, mudou de cara. ¡Quen a vira e quen a ve!. Agora só emerxen das
augas, densas e caladas, as outas ladeiras, foscas e como abraiadas.
Fuxiron os vivos, deixando
asulagados os recordos froito das súas vidas e as terras donadoras dos
froitos da súa mantenza.
E morreron outra vez os mortos,
afogados no río que arrolara o seu sono derradeiro e agora ruxiría,
enrabiado, nas turbinas. (Hai que di que na corrente que vai alumear outros
pobos lonxanos da terra, cintilean cada cando unhas luces azueis e douradas
como as que se vían ás veces polas noites na escuridade do camposanto do
pobo; e que son esas luciñas
-¿lerias da xente?- as que matan, ó
menor descoido, ós que andan a colleitar o froito eléctrico das augas. ¡E
ata puidera ser!)
O Señor Rosendo anda agora na
cidade. Afundido o seu pequeno negocio, cunha presa cativa dos cartos das
terras no peto, tivo que entrar de mozo nunha tienda de coloniais. Alí lee
o xornal que todos os días botan á mañá cedo por debaixo da porta.
Un deses días, hai disto pouco,
atraeuno a nova dun barco que tiña andado nos mares dando moitas voltas a
terra, movido pola forza da electricidade argallada nunha caixa que lle
chamaban atómica.
Días despois -a leitura do
papel era o seu regalo e descanso- deu con outra. O papel decía que se
tiña descuberto a maneira de producir electricidade dabondo para alumear e
dar corrente a pobos enteiros, cunha piá chamada electro-nuclear, e
agardábase que, non tardando puidese funcionar.
-¡Vallame Deus!- dixo para sí.
E deixou de ler. Aquelas novas, fosen
certas ou non, fixéronlle recordar con pena e carraxe os seus conveciños,
vivos e mortos. Casas e rúas, igrexia, ceminterio, eidos e ponte do pobiño
asulagado, volveron facerse presente diante de sí. E todos en rolda, como
se se desen resposta á pregunta que el se fixera a si mesmo na tenda a
noite en que souberon a mala nova, parecían decirlle:
-Xa ti ves que non era preciso perder
tanto ben de Deus para que outros aproveitasen a forza do río.
E o señor Rosendo pensou de contado:
-¿ E non sería o demo que iría dacabalo
das augas, que aquel día agoirento mataron o noso malfadado pobo?
Volver .